پایان نامه در مورد  نقش و عملکرد معلمان در طرح ارزشیابی توصیفی

معلم می توان با ایجاد موقعیت های پویا و انگیزاننده ، در یادگیری، دانش آموزان را یاری کند تا با توجه به علایق و توانائی های خویش دست به تجربه و یادگیری بزنند و بدین ترتیب زمینه لازم را برای ظهور خلاقیت فراهم سازد. شیوه سنتی با ساختار انعطاف ناپذیر و محدودیت زیادی که برای دانش آموز قائل می شود وهمچنین با تکیه بر انتقال محفوظات و معلومات، امکان هر گونه رشد فکری و ابتکار و اکتشاف را از یادگیرنده ، سلب می کند. به طوری که دانش آموز نمی تواند بین آموخته هایش و مسایل بیرون ارتباط برقرار کند،درحالی که سبک آموزش و پرورش باز با روش های فعال تدریس با دادن آزادی به دانش آموز و عدم نظارت  دائمی بر کار ها و برنامه ها به او فرصت می دهد تا به جستجو و کشف هایش بپردازد. بدین ترتیب، دانش آموز در فرایند یادگیری دخیل می شود، و      انگیزه های درونی و به دنبال آن امکان بروز خلاقیت در کودکان ایجاد  می شود (تورنس[2]، ترجمه قاسم زاده، 1384).  

از آنجا که ارزشیابی توصیفی تحت تاثیر دیدگاه های جدید نسبت به یادگیری شکل گرفته است، لذا روش های تدریس جدید مانند روش های مشارکتی و همیارانه و به طور کلی روش های فعال تدریس ، پیش شرط تحقق ارزشیابی توصیفی است. معلمانی که تلقی سنتی را از یادگیری دارند و وظیفه خود را انتقال معلومات به ذهن دانش آموز        می پندارند قادر نخواهد بود ارزشیابی توصیفی را به خوبی اجرا کند. در کنار تغییر نگرش معلم برای استقرار صحیح ارزشیابی توصیفی ، توجه به تربیت معلم و اصلاح و تغییر برنامه های آنها ضروری و لازم است (جمشیدی، 1385).

 

اجرای ارزشیابی توصیفی نسبت به شیوه سنتی پیچیده تر است و نیازمند آن است که معلم مهارت های لازم در این باره را داشته باشد که برخی از آنها به شرح ذیل است:

 

– مهارت مدیریت پوشه کار و تحلیل اطلاعات آن

– مهارت تهیه فهرست وارسی و به کارگیری آن

– مهارت ارائه تکالیف مناسب به دانش آموزان و بررسی تکالیف آنها

– مهارت ارائه بازخورد های توصیفی به دانش آموزان

– مهارت تهیه و استفاده از ابزار ثبت مشاهدات

– مهارت تهیه و بکارگیری آزمون های مختلف

– مهارت به کارگیری روش های خود سنجی و همسال سنجی    ( حسنی و احمدی، 1384).

 

ابزار ارزشیابی توصیفی

 

1- پوشه کار (کار نما)

مفهوم پوشه کار، از لحاظ تاریخی عبارت بوده است از کیف چرمی که نقاشان، هنرمندان، موزیسین ها، فیلم نامه نویسان و … که معمولا با کار عملی سر و کار داشته اند، نسخه های پیش نویس و یا نهایی اثر خود را در آن را قرار داده و با خود حمل می کرده اند. اما مفهوم پوشه کار در تعلیم و تربیت ، عبارت است از : مجموعه آثار دانش آموز که در طی جریان یادگیری و فرایند تدریس و در طول زمان ، به تدریج با همکاری مشترک دانش آموز و معلم و گاهی سایر همکلاسی ها ی دانش آموزها شکل می گیرد و تکمیل می شود(قره داغی وشکوهی، 1388).

 

صاحب نظران علوم تربیتی، تعاریف به ظاهر مختلفی از پوشه کار به عمل آوردند. فراهانی(1383) آن را یک مجموعه هدفدار و منظم از کار و فعالیت فراگیر می داند که نشان دهنده تلاش ، کوشش، پیشرفت و رشد دست آوردها و موفقیت های او می باشد، و فراگیران را به فراگیرانی پویا و فعال تبدیل می کند که در برابر یادگیری و پیشرفت خود مسئول باشند (فراهانی،1383).

 

رستگار(1388) پوشه کار، بیش از آنکه قطعاتی از کار های دانش آموز باشد که بی هد ف جمع آوری شده باشد مجموعه ای از کار های مشخص، هدف دار و آگاهانه دانش آموز است که به او امکان می دهد تا توانایی های خود را از جهات مختلف به نمایش بگذارد(رستگار،1388).                                         واوروس (1990) پوشه کار، چیز بسیار فراتر از یک ظرف پر از خرت و خورت است. مجموعه ای سازماندهی شده از مدارک مستندی است که معلم و دانش آموز با بهره گرفتن از آن میزان پیشرفت دانش آموز را درحیطه های مختلف دانش، مهارت و نگرش در موضوعات معین درسی به نمایش می گذارند (واوروس،1990).

 

ساده ترین تعریف پوشه کار عبارت است از مجموعه ای از کار های دانش آموزان ، که با هدف نشان دادن موفقیت های او گرد آوری شده و مورد استفاده قرار می گیرد    ( کروکشانک[5] ، جنیکس[6] و متکالف، 2006، به نقل از سیف ، 1387).

 

پوشه کار عبارت است از مجموعه ای از نمونه کارهای دانش آموزان که در جریان یاد دهی – یادگیری هدفمند جمع آوری گشته، آگاهانه انتخاب گردیده و منظم سازماندهی شده و بیانگر میزان تلاش ، پیشرفت و موفقیت دانش آموزان است و همچون آلبومی ، تصاویر گوناگون و در مسیر رشد دانستن ، توانستن و به کار بستن دانش آموزان را در مراحل  مختلف  فرایند یاددهی- یادگیری به نمایش و قضاوت می گذارد(شکوهی و قره  داغی،1388).

 

2برگ ثبت مشاهدات (واقعه نگاری)

گزارش مکتوب درباره یک رویداد مشخص را رویداد نگاری می گویند( قره داغی،1388).

برگ ثبت مشاهدات ابزاری است که از طریق آن برخی رفتار ها و اعمال ویژه دانش آموز در آن ثبت می شود تا در هنگام ارزشیابی  از آنها استفاده شود. این ابزار در هر زمان که معلم احساس کند لازم است رفتار خاصی از کودک در زمینه درسی و اجتماعی و غیره ثبت شود، اقدام به استفاده از آن می کند. مثلا ممکن است دانش آموزی در حین مشاهده و دستکاری یک وسیله دقت و وسواس زیادی به خرج دهد که این رفتار مورد توجه معلم واقع شود و از ان گزارش توصیفی تهیه کند. این گزارش هنگامی که معلم قصد دارد درباره مهارت “دقت در مشاهده” داوری کند به کار می آید(حسنی،1384).

کل رفتار صرف نظر از مثبت و منفی بودن آن ، ثبت می شود، لازم است شرایط بروز رفتار نیز مشخص شود.فعالیت های خاص درسی، رفتار اجتماعی، رفتار عاطفی، فعالیت های بهداشتی و غیره را نیز می توان به طورخاص ثبت کرد(زمانیان،1390).

 

 برگ ثبت مشاهده، شامل اجزاء زیر است:            

– مشخصات دانش آموز

– شرح و توصیف رویداد پایان نامه

– تفسیر وپیشنهاد

معلمان می توانند به شیوه های مختلف با علاقه خود برگه های ثبت مشاهده را طبقه بندی و نگهداری نمایند. به عنوان مثال ، معلم می تواند آنها را به صورت دفترچه ای در آورد که در آن برای هر دانش آموز تعدادی برگ، در نظر بگیرد. لزومی ندارد که برای هر دانش آموز مشاهده ای ثبت شود . این برگ ها تنها نزد معلم باقی می ماند و در صورت نیاز به مدیر یا معاون یا والدین عرضه می شود. در پایان سال تحصیلی معلم می تواند این برگ ها را امحاء کند یا اینکه دفترچه ای را برای این کار در نظر بگیرد و بر اساس حروف الفبا برای هر دانش آموز تعدادی از برگ های آن دفتر چه را اختصاص دهد. و در مواقع لزوم ، مشاهدات مربوط به هر فرد را در آن یادداشت کند(حسنی، 1384).

 

3چک لیست ( سیاهه رفتار)

چک لیست عبارت است از ، مجموعه ای از نشانه ها و شواهد که به یک انتظار یا انتظارات خاصی مربوط می شوند. معلم بر اساس مشاهدات معمول خود در کلاس درس یا فضای دیگر ، وجود شواهد را در رفتار عملکرد فرد ، مشخص می نماید( حسنی، 1384).

کوهن[9] و سوردلیک (2005) در تعریف چک لیست می گوید: مجموعه پرسش هایی است که به معلم امکان می دهد تا حضور یا عدم حضور رفتار ها، اندیشه ها، رویدادها یا کیفیت ها راتعیین کند.

 

4- آزمون ها

ابزار جمع آوری اطلاعات برای ارزشیابی از عملکرد تحصیلی دانش آموزان، آزمون ها هستند که عبارتند از:

4-1- آزمون های مدادی کاغذی: که در برخی از دروس مثل نوشتن و ریاضی کاربرد دارد و شامل موارد زیر هستند:

آزمون بردن در خانه: سوال توسط معلم تهیه و توسط دانش آموز در منزل پاسخ داده می شود.

آزمون کتاب باز: سولا مطرح شده توسط معلم، با  استفاده از کتاب پاسخ داده می شود.

 

4-2 آزمون های عملکردی: که به قصد ارزشیابی از عملکرد واقعی فراگیرا ن انجام می گیرد که بیشتر مورد توجه معلم بوده و ابزار بسیار خوبی برای آگاهی از میزان شناخت و مهارت دانش آموزان است(حسنی و احمدی،1384).

آزمون های عملکردی انواع گوناگون دارند. برخی از مهم تری آنها به شرح ذیل می باشد:

– آزمون های کتبی عملکردی

– آزمون های عملکردی شناسایی

– آزمون های عملکردی در موقعیت شبیه سازی شده

– آزمون های عملکرد نمونه کار( فراهانی، 1383،سیف،1384).

 

5- تکالیف درسی

تکلیف یا فعالیت بعد از تدریس ، در واقع فراهم کردن موقعت های مناسبی است که در ان دانش آموز به تقویت و بسط دانش ها و مهارت های خود می پردازد. که می تواند در کلاس درس ، کارگاه ، کتابخانه، آزمایشگاه یا در خانه و … باشد. در صورتی که معلم در تعیین و بررسی تکالیف به خوبی مدیریت نماید، می تواند از آنها به عنوان منبع مناسبی برای کسب اطلاعات از وضعیت یادگیری دانش آموزان ، استفاده نماید. بهتر است تکالیف به صورت عمومی ، گروهی یا انفرادی در نظر گرفته شود. در بررسی تکالیف و بازخورد دادن نیز سه مولفه اساسی باید رعایت گردد:

– توجه به نقاط قوت و تحلیل آنها و دستیابی به شناخت فراگیر

– توجه به نقاط ضعف و اشتباهات و تحلیل آنها

– ارائه رهنمود(علیزاده،1387).

[1]Goud

[2]Torans

[3] Portfolio

[4]Vavrus

[5] Kroshkanc

[6] Jenix

[7] Anecdotal Record

[8] Checklist

[9] Kohen

[10]Swerdhik

[11] Tests