ابونجم احمد بن قوس منوچهریدامغانی: رجوع شود به: ابونجم احمد بن قوس

ابونصر علی بن احمد اسدیتوسی

او از خاک پاک توس است. در اوایل سدهی پنجم هجری در این شهر به دنیا آمد. نسب او به پادشاهان عجم میرسد. کتاب الأبنیه عن الحقایق الأدویهی موفق هروی را در سال ۴۴۷ ه. ق نوشتهاست. در این کتاب نام و کنیه خود را ابونصر علی بن احمد اسدی توسی مینویسد. اسدی لقب یا نام شعری او در گرشاسبنامه است. میگوید:
بدین نامه گر نامم آیدت رای بدال اسد حرف ده برفزای
شیعهمذهب و در خدمت سلطان محمود غزنوی بودهاست. دورهی بلوغ او در شاعری مصادف با انقلابات خراسان و غلبهی سلاجقه بر آن دیار است. این امر، باعث مهاجرت اسدی به آذربایجان میشود. چون در بهکاربردن لغت مهارت دارد، مقدار زیادی از واژههای دور از دسترس لهجهی دری را در اشعار خود گنجانده و این کار مجموعهی او را بسیار درخور توجهکردهاست.
آثار او:۱- گرشاسبنامه (موضوع آن پهلوانیهای گرشاسب عموی نریمان جد رستم در هند است). در سال ۴۵۸ ه. ق یعنی ۵۸ سال پس از خاتمهی شاهنامه به پایان رسیدهاست. مأخذ کار اسدی در این نظم بیتردید گرشاسبنامهی ابوالموید بلخیاست که، دفتری از شاهنامهی بزرگ او به شمار میرفته و به نام کتاب گرشاسب یا اخبار گرشاسب شهرت داشتهاست. بعد از آن که اسدی گرشاسبنامه را سرود، این اثر جای نثر ابوالموید را دربارهی داستان گرشاسب گرفت. ۲- قصاید مناظره: که چهار مناظرهی آسمان و زمین، مغ و مسلمان، تیر و کمان، شب و روز را به اسدی نسبت میدهند. (مناظره: سخنی است که دو تن دربارهی دو موضوع از روی نظر و استدلال بحث میکنند.) ۳- یک مسمط نیز در مدح شخصی به نام جستان (که ممدوح قطران هم هست.) سرودهاست. ۴- فرهنگ لغتفرس: بهترین کتاب لغت و نیز قدیمترین فرهنگ موجود زبان فارسی است.
سلاطین معاصر او: ۱- ابودلف حکمران نخجوان (اسدی بعد از مهاجرت به نخجوان به دربار او میرود و این شاه اسدی را گرامی میدارد.) ۲- شجاعالدّوله منوچهر بن شاور
وفات او: به سال ۴۶۵ ه. ق در تبریز درگذشت. او را در مقبرهالشعرا به خاک سپردند.
از اوست:

این مطلب را هم بخوانید :  فایل دانشگاهی - تعیین سهم تاب آوری، شدت و مدت درد درکیفیت زندگی بیماران مبتلا به ...

چنین دان که جان برترین گوهر است نه زین گیتی از گیتی دیگر است
درخشنده شمعی است از جای پاک فتاده درین ژرف تاری مغاک
نه آرامجوی و نه جنبشپذیر نه از جای بیرون و نه جایگیر
سپهر و زمین بستهی بند اوست جهان ایستاده به پیوند اوست

منابع:
فروزانفر، بدیعالزمان، سخن و سخنوران، ص ۳۸/ نظمیتبریزی، علی، دویست سخنور، ص ۱۹/ شافعی، خسرو، صد شاعر، ص ۶۰/ سمرقندی، دولتشاه، تذکرۃالشعرا، ص ۲۵/ صفا، ذبیحالله، گنج سخن، جلد اول، ص ۱۹۴/ ایمان، تذکرهی منتخبالطایف، ص ۲۴/ آذر، آتشکده، جلد دوم، ص ۴۵۸/ صفا، ذبیحالله، تاریخادبیات در ایران، جلد دوم، ص ۴۰۳/ دفتر تحقیق و پژوهش آدینهی سبز، زندگینامهی شاعران ایران و جهان، ص۱۳/ مدرس، ریحانهالادب، جلد اول، ص ۱۱۶/
http://ganjoor.net/asadi

ابونصر مرغزی

در مرو به دنیا آمد. گویا در سدهی چهارم میزیستهاست. در لغت فرس از ابونصر مرغزی شاهدمثال آمدهاست.