ارزش افزوده اقتصادی

دانلود پایان نامه

تقدیم به:

پدر عزیز و مادر مهربان و دلسوزم

فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکیده: ۱

فصل اول: کلیات پژوهش
۱-۱- مقدمه. ۳
۱-۲- مسأله پژوهش ۵
۱-۳- اهمیت و ضرورت پژوهش ۶
۱-۴- سوالات پژوهش ..۷
۱-۵- اهداف پژوهش ۷
۱-۵-۱- اهداف کلی ۷
۱-۵-۲- اهداف جزیی ۷
۱-۵-۳- اهداف کاربردی ۷
۱-۶- فرضیه‌های پژوهش ۸
۱-۷- روش کلی پژوهش ۸
۱-۸ -قلمرو پژوهش ۸
۱-۸-۱- قلمرو موضوعی ۸
۱-۸-۲- قلمرومکانی ۸
۱-۸-۳- قلمروزمانی ۸
۱-۹ -تعریف واژه‌های کلیدی ۹

فصل دوم: چارچوب نظری و پیشینه پژوهش
۲-۱- مقدمه ۱۲
۲-۲- انتخاب معیاری مناسب برای ارزیابی عملکرد .۱۴
۲-۳- مدل‌های ارزیابی عملکرد ۱۵.
۲-۳-۱- مدل‌های حسابداری ارزیابی عملکرد .۱۵
۲-۳-۲- سود ۱۵
۲-۳-۳- نرخ رشد سود .۱۶
۲-۳-۴- سود هر سهم .۱۷
۲-۳-۵- نرخ بازده سرمایه‌گذاری ۱۸
عنوان صفحه
۲-۳-۶- جریان نقدی آزاد ۱۸
۲-۴-۱- ارزش افزوده اقتصادی .۱۹
۲-۴-۲- کاربرد ارزش افزوده اقتصادی .۲۰
۲-۴-۳- مزایای ارزش افزوده اقتصادی ۲۱
۲-۴-۴- معایب ارزش افزوده اقتصادی. ۲۲
۲-۴-۵- محاسبه ارزش افزوده اقتصادی .۲۳
۲-۴-۶- هزینه سرمایه ۲۴
۲-۴-۶-۱- نرخ هزینه بدهی ۲۴
۲-۴-۶-۲- هزینه سهام ممتاز ۲۵
۲-۴-۶-۳- هزینه سهام عادی ۲۶
۲-۴-۶-۴-میانگین موزون هزینه سرمایه ۲۷
۲-۴-۶-۵- عملکرد عملیاتی در مقابل عملکرد تجاری ۲۷
۲-۴-۶-۶- ارزش افزوده اقتصادی پالایش شده ۲۸
۲-۴-۶-۷- محاسبه ارزش افزوده اقتصادی پالایش شده. .۲۸
۲-۵- سطوح مختلف سازمان و انتخاب معیار اندازه‌گیری عملکرد مالی. .۳۰
۲-۵- پژوهش‌های پیشین ۳۰
۲-۵-۱- پژوهش‌های خارجی ۳۰
۲-۵-۲- پژوهش‌های داخلی .۳۵

فصل سوم:روش پژوهش
۳-۱- مقدمه ۳۹
۳-۲- روش کلی پژوهش .۳۹
۳-۲-۱-از جهت هدف ۳۹
۳-۲-۲-از جهت نوع طرح تحقیق ۳۹
۳-۳- جامعه آماری ۳۹
۳-۴- نمونه آماری و روش تعیین حجم نمونه .۴۰
۳-۵- روش نمونه گیری ..۴۰
۳-۶- روش گردآوری داده ها .۴۰
عنوان صفحه
۳-۷- ابزار تحقیق ۴۰
۳-۸- دقت، اعتبار و پایایی ابزار تحقیق ۴۰
۳-۹-روش های تجزیه و تحلیل اطلاعات .۴۱
۳-۹-۱- روش های رایانه ای ۴۱
۳-۹-۲- روش های اماری ۴۱
۳-۹-۳- مدل تحقیق ۴۱
۳-۹-۴- متغیر های وابسته ۴۱
۳-۹-۴- متغیر های مستقل ۴۱

فصل چهارم: یافته های پژوهش
۴-۱- مقدمه .۴۴
۴-۲- یافته های توصیفی .۴۵
۴-۳- آزمون فرضیات ۴۵

فصل پنجم: تلخیص، نتیجه‌گیری و پیشنهادات
۵-۱- مقدمه .۶۳
۵-۲- خلاصه یافته ها ..۶۴
۵-۳- نتیجه گیری ۶۴
۵-۴- جمع بندی ۶۵
۵-۵- پیشنهادهای کاربردی پژوهش .۶۶
۵-۶- پیشنهادهایی برای پژوهش‌های آتی .۶۷
۵-۷- محدودیت‌های پژوهش ۶۷
منابع و مآخذ:
منابع فارسی ۶۹
منابع غیر فارسی ۷۱
پیوست ها ۷۵
چکیده انگلیسی ۹۱

فهرست جداول

عنوان صفحه
جدول- ۴-۱- آماره‌های توصیفی متغیرهای پژوهش برای سال ۱۳۸۴ .۴۵
جدول- ۴-۲- آماره‌های توصیفی متغیرهای پژوهشبرای سال ۱۳۸۵. ۴۷
جدول- ۴-۳- آماره‌های توصیفی متغیرهای پژوهش برای سال ۱۳۸۶ .۴۹
جدول- ۴-۴- آماره‌های توصیفی متغیرهای پژوهش برای سال ۱۳۸۷ . ۵۱
جدول -۴-۵- آماره‌های توصیفی متغیرهای پژوهش برای سال ۱۳۸۸ .۵۲
جدول- ۴-۶- نتایج ضریب همبستگی اسپیرمن برای بررسی رابطه بین ارزش افزوده اقتصادی با سود هر سهم(EPS)برای سال ۱۳۸۴ .۵۵
جدول -۴-۷- نتایج ضریب همبستگی اسپیرمن برای بررسی رابطه بین ارزش افزوده اقتصادی با سود هر سهم(EPS) برای سال ۵۶
جدول- ۴-۸- نتایج ضریب همبستگی اسپیرمن برای بررسی رابطه بین ارزش افزوده اقتصادی با سود هر سهم(EPS)برای سال ۱۳۸۶ ۵۶
جدول -۴-۹- نتایج ضریب همبستگی اسپیرمن برای بررسی رابطه بین ارزش افزوده اقتصادی با سود هر سهم(EPS)برای سال ۱۳۸۷ .۵۷
جدول-۴-۱۰- نتایج ضریب همبستگی اسپیرمن برای بررسی رابطه بین ارزش افزوده اقتصادی با سود هر سهم(EPS)برای سال ۱۳۸۸ .۵۷
جدول- ۴-۱۱- نتایج ضریب همبستگی اسپیرمن برای بررسی رابطه بین ارزش افزوده اقتصادی پالایش شده با سود هر سهم(EPS) برای سال ۱۳۸۴ .۵۸
جدول- ۴-۱۲- نتایج ضریب همبستگی اسپیرمن برای بررسی رابطه بین ارزش افزوده اقتصادی پالایش شده با سود هر سهم(EPS)برای سال ۵۹
جدول -۴-۱۳-: نتایج ضریب همبستگی اسپیرمن برای بررسی رابطه بین ارزش افزوده اقتصادی پالایش شده با سود هر سهم(EPS) برای سال ۱۳۸۶ ۶۰
جدول -۴-۱۴- نتایج ضریب همبستگی اسپیرمن برای بررسی رابطه بین ارزش افزوده اقتصادی پالایش شده با سود هر سهم(EPS)برای سال ۱۳۸۷. .۶۱
جدول- ۴-۱۵- نتایج ضریب همبستگی اسپیرمن برای بررسی رابطه بین ارزش افزوده اقتصادی پالایش شده با سود هر سهم(EPS)برای سال ۱۳۸۸ ۶۲

فهرست نمودارها
عنوان صفحه
شکل -۴-۱- نمودار مستطیلی نرمال خطاها مربوط به EVA سال ۱۳۸۴ .۴۵
شکل-۴-۲- نمودار مستطیلی نرمال خطاها مربوط به REVAسال ۱۳۸۴ .۴۶
شکل- ۴-۳- نمودار مستطیلی نرمال خطاها مربوط به EPS سال ۱۳۸۴ .۴۶
شکل- ۴-۴-: نمودار مستطیلی
نرمال خطاها مربوط به EVA سال ۱۳۸۵. .۴۷
شکل- ۴-۵- نمودار مستطیلی نرمال خطاها مربوط به REVAسال ۱۳۸۵. .۴۸
شکل- ۴-۶- نمودار مستطیلی نرمال خطاها مربوط به EPS سال ۱۳۸۵ ۴۸
شکل- ۴-۷- نمودار مستطیلی نرمال خطاها مربوط به EVA سال ۱۳۸۶ ۴۹
شکل- ۴-۸- نمودار مستطیلی نرمال خطاها مربوط به REVAسال ۱۳۸۶ .۵۰
شکل- ۴-۹- نمودار مستطیلی نرمال خطاها مربوط به EPS سال ۱۳۸۶ ۵۰
شکل- ۴-۱۰- نمودار مستطیلی نرمال خطاها مربوط به EVA سال ۱۳۸۷ .۵۱
شکل- ۴-۱۱- نمودار مستطیلی نرمال خطاها مربوط به REVAسال ۱۳۸۷ ۵۲
شکل- ۴-۱۲- نمودار مستطیلی نرمال خطاها مربوط به EPS سال ۱۳۸۷ ۵۲
شکل- ۴-۱۳- نمودار مستطیلی نرمال خطاها مربوط به EVA سال ۱۳۸۸ ۵۳
شکل- ۴-۱۴- نمودار مستطیلی نرمال خطاها مربوط به REVAسال ۱۳۸۸. ۵۳
شکل- ۴-۱۵- نمودار مستطیلی نرمال خطاها مربوط به EPS سال ۱۳۸۸. .۵۴

چکیده:
هدف از این پژوهش، معرفی معیار‌های اقتصادی ارزیابی عملکرد به استفاده‌کنندگان و افزایش میزان شناخت آنها نسبت به این معیار‌ها از طریق بررسی رابطه بین ارزش افزوده اقتصادی (EVA) و ارزش افزوده اقتصادی پالایش شده (REVA) با سود هر سهم(EPS)است. برای رسیدن به این هدف، پژوهش حاضر با آزمون ۳ فرضیه و با انتخاب۸۰ شرکت از بین شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران برای دوره زمانی ۵ ساله، ۱۳۸۴ الی ۱۳۸۸، انجام شده است.فرضیه ها به این صورت مطرح شده اند: بین ارزش افزوده اقتصادی و سود هر سهم(EPS) رابطه وجود دارد، بین ارزش افزوده اقتصادی پالایش شده و سود هر سهم(EPS) رابطه وجود دارد، تغییرات ارزش افزوده اقتصادی پالایش شده نسبت به ارزش افزوده اقتصادی، با سود هر سهم(EPS) بیشتر هم جهت می باشد، آزمون فرضیه‌ها به صورت بررسی سال به سال انجام شده است.
در این پژوهش برای جمع‌آوری داده‌ها و اطلاعات از روش کتابخانه‌ای- اسنادی استفاده شده است.برای مطالعه ادبیات تحقیق و بررسی پیشینه تحقیق از مطالعه کتابخانه‌ای استفاده شده است و از بانکهای اطلاعاتی و سایتهای اینترنتی اطلاعات مربوط به متغیرها استخراج گردیده است. داده‌های مالی مورد نیاز با مراجعه به سازمان بورس اوراق بهادار تهران، گزارش‌های هفتگی، ماهنامه بورس اوراق بهادار و نیز با استفاده از نرم‌افزارهای تدبیرپرداز، ره‌آورد نوین و صحرا گردآوری می شود.با توجه به اینکه توزیع جامعه آماری نرمال نبود بدین علت برای تجزیه و تحلیل آماری داده‌ها و آزمون فرضیه‌های پژوهش، از ضریب همبستگی اسپیرمن استفاده شده است که آزمون معادل ناپارامتریک ضریب پیرسون می باشد.
نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل آماری فرضیه‌های پژوهش نشان می‌دهد که بین ارزش افزوده اقتصادی و سود هر سهم برای تمامی سال ها رابطه معنی داری وجود دارد و ضریب همبستگی ارزش افزوده اقتصادی با سود هر سهم برای سال های مذکور به ترتیب برابر ۵۴۶/۰، ۶۵۱/۰، ۶۸۴/۰ ،۶۷۹/۰ و ۷۱۰/۰ است، در صورتی که بین ارزش افزوده اقتصادی پالایش شده و سود هر سهم برای ۳ سال ۱۳۸۴،۱۳۸۵ و۱۳۸۶ رابطه ای وجود ندارد و ضریب همبستگی متغیرها برای سالهای مذکور به ترتیب برابر ۱۲۳/۰-، ۱۱۳/۰ ، ۱۳۶/۰ بود، اما برای سالهای ۱۳۸۶ و ۱۳۸۸ نتایج بدست آمده حاکی از وجود رابطه معنی دار بین متغیرها بود، ضریب همبستگی متغیرها برای سالهای مذکور به ترتیب برابر ۲۸۶/۰ ۴۰/۰ بودبا این حال، ارزش افزوده اقتصادی نسبت به ارزش افزوده اقتصادی پالایش شده، رابطه بیشتری با سود هر سهم دارد.

واژه های کلیدی: ارزش افزوده اقتصادی، ارزش افزوده اقتصادی پالایش شده، سود هر سهم

فصل اول
کلیات پژوهش

۱-۱- مقدمه
برای سالیان زیادی درگذشته، اقتصاد‌دانان تصور می‌کردند که تمامی گروه‌های مرتبط با یک شرکت سهامی مثل مدیران و سهامداران برای رسیدن به یک هدف مشترک فعالیت می‌کنند اما از سال ۱۹۶۱ موارد بسیاری از تضاد منافع بین این گروه‌ها مشاهده شد و به دنبال آن شرکت‌ها در پی حل این تضاد منافع برآمدند (جنسن۱ و مک لینگ۲، ۱۹۷۶: ۳۱۲).
تضاد منافع دلالت بر این موضوع دارد که مدیران همیشه در جهت حداکثر کردن منافع سهامداران عمل نمی‌کنند. سهامداران می‌توانند تضاد منافع موجود را از طریق پرداخت حقوق و مزایای متناسب با عملکرد مدیران و قبول هزینه‌های نظارت برای محدود کردن اقدامات و فعالیت‌های نابجای مدیران، تعدیل کنند (توسی۳ و گومز-مجیا۴، ۱۹۹۴: ۱۰۰۴).
یکی دیگر از راه‌های برخورد با تضاد منافع موجود بین سهامداران و مدیران استفاده از سیستم‌های ارزیابی عملکرد۵ است. اندازه‌گیری عملکرد یک بخش مهم از هر سیستم کنترل مدیریت است. ایجاد یک برنامۀ استراتژیک و کنترل کردن تصمیم‌ها (به مرحله عمل رساندن تصمیم‌های گرفته شده) نیاز به اطلاعاتی درباره نحوه عملکرد واحد‌های مختلف موجود در یک شرکت دارد. برای تأثیرگذاری بیشتر، اندازه‌گیری عملکرد و نحوۀ دادن پاداش باید مدیران و سایر کارکنان یک شرکت در همه سطوح را برای تلاش جهت دستیابی به اهداف از قبل تعیین شده و عملکرد هرچه بهتر برانگیزد (هورن‌گرن۶، ۲۰۰۶: ۷۹۱).
توسعه و بهبود معیارهای ارزیابی عملکرد به‌عنوان یک بخش مهم از زنجیره ارزش، یکی از وظایف اصلی حسابداری مدیریت است. معیار ارزیابی عملکرد معتبر و قابل اتکا، به شرکت اجازه می‌دهد که استراتژی و اهداف خود را به طور اثربخش به مرحله عمل برساند. مدیران
و پژوهش‌گران با استفاده از راه‌های مختلفی مثل استفاده از مدل‌های ارزیابی عملکرد، تلاش می‌کنند تا مدیریت و کنترل بر زنجیره ارزش را بهبود بخشند (مالینا۷ و سلتو۸، ۲۰۰۴: ۴۴۲).
ارزیابی عملکرد فعالیتی است که مدیران به جهت رسیدن به اهداف و استراتژی‌های خود انجام می‌دهند. ارزیابی عملکرد، اجرای استراتژی شرکت و نظارت بر آن را انجام می‌دهد. انتخاب یک معیار ارزیابی عملکرد مناسب و رسیدن به اهداف شرکت با استفاده از این معیارها، سبب با اهمیت‌تر شدن نحوه انتخاب یک معیار جهت ارزیابی عملکرد می‌شود (لهمن و همکاران۹، ۲۰۰۴: ۲۶۹).
اهمیت اندازه‌گیری عملیات مالی مدیران یک دایره و یا کل مجموعه شرکت، از دیرباز به ویژه از قرن ۱۹، مورد توجه حسابداران بوده است. در این راستا، بسیاری از شرکت‌ها، به‌گونه سنتی، از متغیرهای مهم حسابداری مانند فروش، سود و درصد سود به فروش استفاده کرده‌اند. اگر چه این روش‌ها همچنان در عمل مورد استفاده قرار می‌گیرند، اما روش‌های چندان مناسبی جهت ارزیابی عملکرد مدیران نیستند، زیرا سودآوری یک دایره رابطه نزدیکی با مقدار سرمایه‌گذاری دارد و هیچکدام از این روش‌های سنتی به مبلغ سرمایه‌گذاری توجه نمی‌کنند. بنابراین، در سال‌های اخیر تکنیک‌های نوینی جهت ارزیابی عملکرد مدیران به‌وجود آمده‌اند (نمازی، ۱۳۸۲: ۱۶۳).
یکی از معیارهای ارزیابی عملکرد مدیران که در مقایسه با سایر معیارها از مطلوبیت بیشتری برخوردار است، ارزش افزوده اقتصادی۱۰ است که نخستین بار در سال ۱۹۵۴ میلادی به‌وسیله سوجانن۱۱ مطرح شد (سوجانن، ۱۹۵۴: ۳۹۵).
استیوارت۱۲ بیان می‌دارد علی‌رغم مزایای ارزش افزوده اقتصادی به‌عنوان معیاری برای ارزیابی عملکرد، یک ضعف برای استفاده از آن وجود دارد. بر خلاف نرخ رشد سود و نرخ‌های بازده، استفاده از ارزش افزوده اقتصادی برای مقایسه شرکت‌های مختلف با اندازه‌های گوناگون مشکل است. اما این ضعف را می‌توان برطرف کرد. به‌عبارت دیگر، ارزش افزوده اقتصادی می‌تواند برای انعکاس یک سطح معمول از سرمایه به‌کاررفته در شرکت استاندارد شود (استیوارت، ۱۹۹۱: ۱۶۷).
در تلاش برای رفع نقص بالا، صاحب‌نظران مالی شکل پالایش شده‌ای از ارزش افزوده اقتصادی را با عنوان ارزش افزوده اقتصادی پالایش شده۱۳ مطرح کردند که به جای تأکید بر قابلیت اتکاء اطلاعات، بر مربوط بودن۱۴ آنها تأکید می‌کند. به‌عبارت دیگر، این معیار هزینه فرصت