افزوده اقتصادی

استفاده از شبکه اینترنت بر افزایش عملکرد مالی شرکت‌ها پرداختند. آنها ۳۲ شرکت در تایوان را در دوره زمانی ۲۰۰۳-۱۹۹۷ مورد بررسی قرار دادند. آنها در پژوهش خود برای اندازه‌گیری عملکرد از ۳ ابزار بررسی وقایع، ارزش افزوده اقتصادی و ارزش افزوده بازار۷۸ استفاده کردند. نتایج پژوهش آنها نشان داد که استفاده از شبکه اینترنت موجب افزایش عملکرد مالی شرکت‌ها می شود (ص. ۵۵).

۲-۵-۲- پژوهش‌های داخلی
نظریه (۱۳۷۹) با انجام پژوهشی تحت عنوان ارزیابی رابطه بین سود هر سهم و ارزش افزوده اقتصادی در شرکت‌های تولید‌کنندۀ محصولات کانی غیرفلزی در بورس اوراق بهادار تهران در طی سال‌های ۱۳۷۷-۱۳۷۲، به این نتیجه رسید که با ۹۹ درصد اطمینان می‌توان بیان کرد که بین معیار ارزش افزوده اقتصادی و سود هر سهم همبستگی وجود ندارد (ص‌ص. ۱۶۱-۱۵۹).
طالبی و جلیلی (۱۳۸۱) نیز در پژوهش خود با عنوان کاربرد اطلاعاتی ارزش افزوده اقتصادی در ارزیابی عملکرد مالی شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در سال‌های ۱۳۷۶ و ۱۳۷۷، پس از آزمون فرضیه‌های خود به این نتیجه رسیدند که بین ارزش افزوده اقتصادی و بازده سهام، ارتباط معناداری وجود ندارد (ص‌ص.۱۴۷ و ۱۴۸).
شریعت (۱۳۸۲) در پژوهشی به بررسی رابطه ارزش افزوده اقتصادی و سود حسابداری شرکت‌های خودروسازی پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران طی سال‌های ۱۳۷۹-۱۳۷۴ پرداخت. نتایج این پژوهش نشان داد که ارتباط معناداری بین ارزش افزوده اقتصادی و سود حسابداری وجود دارد. از سوی دیگر در این پژوهش، ارتباط بین ارزش افزوده اقتصادی و قیمت سهام نیز مورد تأیید قرار گرفت، به طوری‌که این ارتباط قوی‌تر از رابطه بین سود و قیمت سهام است (ص. ۱۲۱).
کاوسی (۱۳۸۲) در پژوهشی به بررسی رابطه بین نسبت Qتوبین۷۹ و ارزش افزوده اقتصادی در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی سال‌های ۱۳۸۰-۱۳۷۷ پرداخت. نتیجه حاصل از پژوهش وی نشان داد که بین دو معیار نسبت Qتوبین و ارزش افزوده اقتصادی رابطه معناداری وجود دارد و بنابراین، از نسبت Qتوبین می‌توان به‌عنوان جایگزین معیار ارزش افزوده اقتصادی برای ارزیابی عملکرد استفاده کرد (ص‌ص. ۹۳ و ۹۴).
نوروش و حیدری (۱۳۸۳) در پژوهشی به بررسی رابطه بین ارزش افزوده نقدی۸۰ با بازده سهام در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی سال‌های ۱۳۸۲-۱۳۷۸ پرداختند. آنها به این نتیجه رسیدند که هر چند رابطه معنادار بین ارزش افزوده نقدی و بازده سهام در صنایع وسایل نقلیه، دارو و مواد شوینده دیده نمی‌شود ولی وجود رابطه معنادار بین ارزش افزوده نقدی و بازده سهام در سطح کل شرکت‌ها و به خصوص صنایع غذایی و کانی غیرفلزی نشان از سودمندی معیار ارزش افزوده نقدی است. وجود ارتباط بین ارزش افزوده نقدی و بازده سهام در دو صنعت مواد غذایی و کانی غیرفلزی و سطح کل شرکت‌ها حاکی از آن است که این معیار می‌تواند در تصمیم‌گیری‌های سرمایه‌گذاران مورد استفاده قرار گیرد (ص ۱۴۳).
نوروش و مشایخی (۱۳۸۳) در پژوهشی به بررسی محتوای فزاینده اطلاعاتی ارزش افزوده اقتصادی و ارزش افزوده نقدی در مقابل سود حسابداری و وجوه حاصل از عملیات پرداختند. نتایج پژوهش آنها نشان داد که سود حسابداری همچنان به عنوان بهترین معیار در تصمیمات مالی و سرمایه‌گذاری، مورد استفاده تصمیم‌گیرندگان قرار می‌گیرد. این در حالی است که ارزش افزوده اقتصادی و ارزش افزوده نقدی نیز وارد مدل‌های تصمیم‌گیری استفاده‌کنندگان شده است. همچنین، ارزش افزوده اقتصادی و ارزش افزوده نقدی دارای محتوای فزاینده اطلاعاتی نسبت به سود حسابداری و وجوه نقد حاصل از عملیات برای ارزیابی عملکرد مدیران هستند (ص ۱۴۸).
شریعت‌پناهی و بادآورنهندی (۱۳۸۴) ارتباط بین ارزش افزوده اقتصادی پالایش شده و بازده سهام تعدیل شده بر اساس ریسک شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران را در طی سال‌های ۱۳۸۲-۱۳۸۰ مورد بررسی قرار دادند. آنها به این نتیجه رسیدند که بین ارزش افزوده اقتصادی پالایش شده با متغیرهای پاداش به تغییرپذیری۸۱ و نسبت پاداش به نوسان‌پذیری بازده۸۲، همبستگی ضعیفی وجود دارد (ص‌ص. ۹۲-۹۰).
مهدوی و رستگاری (۱۳۸۶) در پژوهشی به بررسی محتوای اطلاعاتی ارزش افزوده اقتصادی، جریان نقدی عملیاتی و سود عملیاتی دوره جاری برای پیش‌بینی سود شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در طی سال های ۱۳۸۱- ۱۳۷۸ پرداختند. نتایج پژوهش آنها نشان داد که ارزش افزوده اقتصادی، جریان نقدی عملیاتی و سود عملیاتی دوره جاری توانایی پیش‌بینی سود عملیاتی دوره بعد را دارند اما توانایی سود عملیاتی دوره جاری برای پیش بینی سود از بقیه بیشتر است (ص. ۱۹).

فصل سوم
روش پژوهش

۳-۱- مقدمه
در فصل قبل به بیان مبانی نظری پژوهش شامل مدل‌های حسابداری ارزیابی عملکرد، مزایا و معایب آنها پرداخته شد. در ادامه به ذکر مدل‌های اقتصادی ارزیابی عملکرد و تشریح دو نمونه از آن مدل، به نام‌های ارزش افزوده اقتصادی و ارزش افزوده اقتصادی پالایش شده و مزایا و معایب هر یک پرداخته شد. سپس نحوۀ محاسبه هر یک مورد بحث قرار گرفت و در ادامه پژوهش‌های انجام شده در خارج و داخل ایران در زمینه مدل‌های ارزیابی عملکرد نیز ارائه شد.
در این فصل، به تشریح روش پژوهش شامل تعریف پژوهش، فرضیه‌های پژوهش، متغیرهای پژوهش، روش گردآوری و تجزیه و تحلیل داده‌ها پرداخته خواهد شد.

۳-۲- روش کلی پژوهش
۳-۲-۱- ازجهت هدف
:این تحقیق از نوع کاربردی است. این نوع تحقیقات از آن جهت که می تواند مورد استفاده سازمان بورس اوراق بهادار ، تحلیل‌گران مالی و کارگزاران بورس، مدیران مالی شرکتها، دانشگاهها و مراکز آموزش عالی و پژوهشگران ، سازمان حسابرسی قرار گیرد، کاربردی است.
ازجهت روش استنتاج :توصیفی – تحلیلی
۳-۲-۲- ازجهت نوع طرح تحقیق
:تحقیق حاضر از نوع تحقیقات پس رویدادی است. در این نوع تحقیقات، هدف بررسی روابط موجود بین متغیرها است و داده‌ها از محیطی که به گونه‌ای طبیعی وجود داشته‌اند و یا از وقایع گذشته که بدون دخالت مستقیم محقق رخ داده است، جمع‌آوری و تجزیه و تحلیل‌ می‌شود.

۳-۳- جامعه آماری
جامعه آماری در این پژوهش شامل کلیه شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره زمانی ۵ ساله از سال ۱۳۸۴تا ۱۳۸۸ می باشد که شرایط زیر را دارا بوده اند:
۱- تا پایان اسفند ماه ۱۳۸۴ در بورس اوراق بهادار تهران پذیرفته شده باشند.
۲- سال مالی آنها منتهی به پایان اسفند ماه باشد.
۳- اطلاعات مالی مورد نیاز برای انجام این پژوهش را در دوره زمانی ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۸ به طور کامل ارائه کرده باشند.
با در نظر گرفتن این شرایط تعداد جامعه آماری این پژوهش به ۱۰۰ شرکت می رسد.

۳-۴- نمونه آماری و روش تعیین حجم نمونه
حجم نمونه آماری پژوهش با استفاده از فرمول برآورد حجم نمونه کوکران به شرح زیر به دست آمده است.

N= جامعه آماری که برابر ۱۰۰ است.
t= صدک توزیع نرمال استاندارد که در این تحقیق برابر ۹۶/۱ است.
P= برابر ۵/۰ در نظر گرفته می شود تا اندازه ی ماکسیمم نمونه بدست آید.
q(1-p)= برابر ۵/۰ در نظر گرفته می شود.
d= خطای مطلق که برابر ۰۵/۰ است.
بنابراین تعداد نمونه آماری در این پژوهش ۸۰ شرکت می باشد.

۳-۵- روش نمونه گیری
روش مورد استفاده برای نمونه گیری، روش تصادفی سیستماتیک می باشد.

۳-۶- روش گردآوری داده ها
در این پژوهش برای جمع‌آوری داده‌ها و اطلاعات از روش کتابخانه‌ای- اسنادی استفاده شده است.برای مطالعه ادبیات تحقیق و بررسی پیشینه تحقیق از مطالعه کتابخانه‌ای استفاده شده است و از بانکهای اطلاعاتی و سایتهای اینترنتی اطلاعات مربوط به متغیرها استخراج گردیده است.

۳-۷- ابزار تحقیق
داده‌های مالی مورد نیاز با مراجعه به سازمان بورس اوراق بهادار تهران، گزارش‌های هفتگی، ماهنامه بورس اوراق بهادار و نیز با استفاده از نرم‌افزارهای تدبیرپرداز، ره‌آورد نوین و صحرا گردآوری می شود.

۳-۸- دقت، اعتبار و پایایی ابزار تحقیق
نظر به اینکه داده های تحقیق مستقیماً با استفاده از ابزار گردآوری داده ها از منابع دست اول توسط پژوهشگر استخراج شده و مکرر با منابع اصلی مقایسه شده و خطاهای تحریری آنها برطرف گردیده است، لذا داده ها و ابزارهای گردآوری آن از دقت، اعتبار و پایایی مناسبی برخوردار است.

۳-۹-روش های تجزیه و تحلیل اطلاعات
۳-۹-۱- روش های رایانه ای:
داده های استخراج شده در ابتدا در نرم افزار Excel نظم دهی و مرتب شدند و سپس در فضای نرم افزار Spss وارد شده و مورد تحلیل قرار گرفتند.

۳-۹-۲- روش های آماری:
برای تجزیه و تحلیل آماری داده‌ها و آزمون فرضیه‌های پژوهش حاضر از دو نوع روش آماری استفاده شده است.
۱- بخش اول آمار توصیفی:شامل میانگین، انحراف معیار
۲- بخش دوم آمار استنباطی:
الف- آزمون پیش فرض: شامل آزمون نرمال بودن توزیع جامعه آماری
ب- آزمون اصلی: ضریب همبستگی ناپارمتریک اسپیرمن
دلیل استفاده از ضریب همبستگی اسپیرمن این است که توزیع جامعه آماری ما نرمال نیست.برای بررسی رابطه بین متغیرهای غیر نرمال از ضریب همبستگی اسپیرمن استفاده می شود که معادل ناپارمتریک ضریب همبستگی پیرسون است.

۳-۹-۳- مدل تحقیق:
این تحقیق شامل دو نوع متغیر می باشد:

۳-۹-۴- متغیر وابسته:
در این پژوهش، سود هر سهم(EPS)به‌عنوان متغیر وابسته در نظر گرفته شده ‌است.

۳-۹-۵- متغیرهای مستقل:
در این پژوهش، ارزش افزوده اقتصادی و ارزش افزوده اقتصادی پالایش شده به عنوان متغیرهای مستقل در نظر گرفته شده‌اند.
برای محاسبه ارزش افزوده اقتصادی از معادله زیر استفاده شده‌است:

در معادلۀ بالا؛ NOPAT: به عنوان سود خالص عملیاتی گزارش شده به‌علاوه هرگونه افزایش ذخیره مطالبات مشکوک الوصول، ذخیره ارزشیابی بر مبنای اولین صادره از آخرین وارده، استهلاک سرقفلی، خالص مبالغ سرمایه‌گذاری شده به‌عنوان هزینه‌های پژوهش و توسعه و سایر سودهای عملیاتی (شامل سود حاصل از سرمایه‌گذاری) پس از کم‌کردن مالیات‌های مربوط به فعالیت‌های نقدی است. : میانگین موزون هزینه سرمایه و NA: خالص دارایی‌های۸۳ شرکت (ارزش دفتری خالص سرمایه در ابتدای دوره) است (باسیدور و همکاران، ۱۹۹۷: ۱۵).
برای محاسبه هزینه سهام عادی که یکی از اجزای تشکیل‌دهنده هزینه سرمایه است از روش گوردون استفاده شده ‌است. در این روش، هزینه سهام عادی موجود طبق رابطه زیر محاسبه شده ‌است:

که در آن؛
: نرخ هزینه سهام عادی موجود
: سودی که در پایان سال اول پرداخت می شود
: ارزش سهام عادی در ابتدای دوره (زمان صفر)
: نرخ رشد (که در
مدل، فرض می‌شود در طول زمان ثابت است) است.
همچنین، هزینه سهام عادی جدید به صورت زیر محاسبه شده ‌است:

که در آن؛ f: هزینه انتشار سهام جدید است که به صورت درصدی از قیمت فروش سهام، مطرح می‌شود (وستون و بریگام، ۱۹۷۵: ۶۰۲ و ۶۰۳).
برای محاسبه ارزش افزوده اقتصادی پالایش شده برای یک دورۀ t از رابطه زیر استفاده شده‌است:

در رابطۀ بالا؛ : سود عملیاتی پس از کسر مالیات در پایان دورۀ t، : ارزش بازار حقوق صاحبان سهام شرکت به‌علاوۀ ارزش دفتری کل بدهی‌های شرکت پس از کم‌کردن بدهی‌های جاری بدون بهره۸۴ (که همگی مربوط به پایان دورۀ t-1 هستند) است (باسیدور و همکاران، ۱۹۹۷: ۱۵).

فصل چهارم
یافته های پژوهش

۴-۱- مقدمه
در این فصل ابتدا با ارائه آمار توصیفی مربوط به متغیرهای پژوهش، میانگین و انحراف معیار هر یک از متغیرها برای سالهای متوالی به دست آمد و در همین بخش آماره های مربوط به سنجش توزیع نرمال با استفاده از آزمون کولمگروف-اسمیرنوف به دست آمده است.
در بخش بعدی و در قسمت سنجش فرضیات، هر یک از فرضیات با استفاده از آزمون ضریب همبستگی اسپیرمن مورد آزمون قرار گرفت. در این بخش رابطه بین ارزش افزوده اقتصادی و ارزش افزوده اقتصادی پالایش شده با سود هر سهم برای ۵ سال متوالی با استفاده از ضریب همبستگی به دست آمده است.

۴-۲- یافته های توصیفی
جدول- ۴-۱- آماره‌های توصیفی متغیرهای پژوهش برای سال ۱۳۸۴
آماره

سال
متغیر
آماره های مرکزی
آماره توزیع نرمال

میانگین
انحراف معیار
مقدار Z
کولموگروف-اسمیرنوف
کولموگروف-اسمیرنوف
۱۳۸۴
EVA
۰۹/۱۳۷۰۲
۲۷/۳۰۳۳۷۶
۴۷/۲
۰۰۱/۰

REVA
۸۹/۱۶۷۵۴۹
۵۴۷۵۲۵
۵۵/۲
۰۰۱/۰

EPS
۴۵/۹۳۱
۷۱/۱۱۳۰
۱۸/۱
۱۲۳/۰

طبق نتایج جدول ۴-۱ و با توجه به اینکه مقدار برای آزمون کولموگروف-اسمیرنوف برای متغیرهای ارزش افزوده اقتصادی و ارزش افزوده اقتصادی پالایش شده در سطح اطمینان ۹۵/۰کمتر از ۰۵/۰ است(p-value=0/001)، بنابراین نتیجه می گیریم توزیع این متغیرها برای سال ۱۳۸۴ نرمال نیست. این در حالی است که مقدار برای متغیر سود هر سهم بیشتر از ۰۵/۰ است و بنابراین توزیع این متغیر نرمال است.

جدول- ۴-۲- آماره‌های توصیفی متغیرهای پژوهش
برای سال ۱۳۸۵
آماره

سال
متغیر
آماره های مرکزی
آماره توزیع نرمال

میانگین
انحراف معیار
مقدار Z
کولموگروف-اسمیرنوف
کولموگروف-اسمیرنوف
۱۳۸۵
EVA
۹۶/۱۲۸۲۱۰
۶۱/۱۳۹۶۵۲۱
۹۶/۳
۰۰۱/۰

REVA
۹۴/۲۵۵۷۰۹
۷۹/۱۹۳۷۱۶۸
۶۱/۳
۰۰۱/۰

EPS
۹۴/۸۹۵
۲۴/۱۰۴۳
۴۱/۱
۰۳۷/۰

طبق نتایج جدول ۴-۲ و